تاسیسات و تجهیزات الکتریکی

مطالب مفید برای علاقمندان مهندسی برق، حفاظت، کنترل و ابزار دقیق

شین و شین بندی

تعریف شین:

باسبار یا شین وسیله ای است جهت جمع آوری و توزیع انرژی الکتریکی بصورت همزمان بدین معنی که فیدرهای ورودی و خروجی و سیم ها و کابلهای یک پست و همچنین  ترانسفورماتورها و سایر تجهیزات یک سوئیچگیر تحت یک ولتاژ ثابت بوسیله یک هادی بنام شین در هر فاز بهم اتصال می یابند. جنس شین ممکن است  مس یا آلومینیوم باشد.

انواع  شین از نظر شکل ظاهری بر سه نوع می باشد:

 

1- ­­شـین تختی: تسمه ای که معمولاً ازجنس مس می باشد وبیشتردرسطح ولتاژ20 کیلو ولت است مورداستفاده قرارمی گیرد ازمزایای این شین اینست که اتصــالات وبرقراری انشعاب به سهولت وبدون استفاده از کلمپ مخصوص انجام می گیرد.

2- شین طنابی:که ازجنس مس  و آلومینیوم ساخته می شود  شکل ظاهری آن  شبیه

سیم های مورد استفاده در خطوط هوایی می باشد. از این نوع شین در سطوح ولتاژ 132،63و230 کیلوولت استفاده می شود.از مزایای آن سهولت احداث وسرعت درتعمیرات می باشد.

3- شین لوله ای: این نوع شین غالباً از جـنس آلومینیوم می باشد وبرای سطــوح ولتــاژ400کیلوولت وبالاتر به کار می رود زیرا درولتاژهای بالا بعلت اثرپدیده پوسته ای درشیـن های طنابی جریان در مرکزسیم حداقل می باشدو قسمت اعظم جریان ازسطح خارجی سیم عبورمی نماید. بنابراین با لوله ای ساختن شین می توان وزن باسبار درنتیجه هزینه آن را کاهش داد. مزیت دیگر این نوع باسباراین است که تغییرات شکم سیم نسبت به درجه حرارت آن چندان محسوس نیست.

 

شین بندی : نحوه ارتباط الکتریکی فیدرهای مختلف یک سوییچگیر رابه یک باسبار شین بندی می گویند.

 

عوامل موثردر نوع ترتیب وآرایش باسبار
1- هر پست با توجه به ظرفیت و ولتاژ مربوطه دارای شین بندی خاص خود می باشد.

2 - میزان ضریب اطمینان در تامین بار مصرف کننده و اینکه هرگــاه عیبی در باسبـار پیـش بیاید آیا کل پست یا فیدرها بی برق می شود یا فقط قسمتی که معیوب است خارج و بقیـه در مدار باقی می ماند.

3- تعداد فیدرها

4- وضعیت پست از نظر توسعه آینده

5- اقتصادی بودن آرایش طراحی شده


انواع شین بندی:            الف:شین ساده             ب:شین مرکب یا چند تایی


ساده ترین نوع جمع و پخش انرژی شین ساده است که معمولاً در سطوح ولتاژ20تا 63 کیلو ولت و همچنین پستهای 230 کیلوولت کم اهمیت از آن استفاده می شود. از مزایای این نوع شین می توان ارزانی و سهولت در بهره برداری را نام برد.

از معایب این نوع شین:

1- تعمیرات برروی شین بدون قطع بارامکان ندارد

2- توسعــه  پسـت بدون قطع بار عملی نمی باشد

3- بروز اتصالی بر روی باسبار باعث قطع کامل برق می شــود

4-خراب شدن دژنکتور یکی از خطـوط باعث قطـع برق آن خـط می گردد.

به منظـور جـبران بعضی از معایب فوق معمولاُ شیـن ساده به وسیله یک یا چند دیژنکتور(باس شکن) به دو یــا چند قطعه تقسیم می شود.

 

باسبارمرکب یا چند ثانی

شین بندی دوبل : در شین بندی دوبل به ازای هر فاز دو شین وجود دارد و معمولاُ یک شین زیر بار و شین دیگر به عنوان رزرو به کار گرفته می شود. ارتباط خطوط ورودی و خروجــی بـا هر یــک از شیــن ها به کمک سکسیـونر بر قرار می گردد. لذا در حالت کار عادی شبکه نیمی از سکسیونر هـا برقرار ونیمی دیگر بستـه هستند.

تعویض بار از یک شین به شین دیگر از طریق قطع و وصل سکسیونرها می بایست کاملاُ بدون بار انجام گیرد. بدین دلیل است که در سیستم شین دوبل ارتباط دو شین به وسیله یک کلیـد قدرت به نام کوبلاژ انجام می گردد.

باسبار مرکب دارای انواع زیر می باشد:

1- باسبار دوتایی

2- باسبار دو تایی با سکسیونر بای پس

3- باسبار اصلی و فرعی

4- باسبار 5/1 بریکری

5- باسبار دو بریکری

 

روش دو بریکری : در این روش برای هر خط خروجی و ورودی دو دژنکتور پیش بینــی شده است و در موقع بهره برداری یکی از آن ها باز ودیگری بسته است در این سیستــم نیاز بـه کلید کوبلاژ وسکسیونر بای باس نمی باشد.

 

روش یک ونیم بریکری :  به ازای هر فیدر ورودی یا خروجی5 /1 به کار رفتـه است.

با استفاده از این روش می توان هر یک از دژنکتور را بدون قطع جریان فیدر را از مدار خــارج نمود ولی همیشه در باسبار زیر می باشد.

 

شین بندی حلقوی :

1- هر دو دژنکتور بدون از دست دادن مداری قطع گردد.

2-بروز اتصـال کوتاه در بدترین حالت ودر هرنقطه از باسبار باعث از دست رفتن تنها یک فیـدر خواهــد شد.

3- هزینه سرمایه داری نسبت به شین بندی دوبل کمتر است زیرادر این حالت برای هر فیـدر یک دژنکتور تعریف شده اسـت.

4- این نوع شین بندی غالباُ تا حداکثر هشت فیدر یـک مـورد استفاده قرار می گیرد زیرا با افـزایش جریان نامـی بسیـار افزایـش پیدا خواهـد نـمود و چـون جریان باسبار از دژنکتور عبور می نماید لذا از نظر هزینه اقتصادی نخواهد بود.

 

شین بندی سه کلیدی :

 این نوع شین بندی در جاییکه فقط دو فیدر خط ودو فیدر ترانس و یا چهار فیدر خط موجود می باشد مورد استفاده قرار می گیرد .

توضیح 1 : در دیاگرامها شین ها را توسط ولتاژ مربوط و سطح اتصال کوتاه نشان می دهـنـد .

توضیح 2 : رنگ آمیزی شین ها : از آن جاییکه تشعشعات حرارتی شیـن های رنـگ  نشــده بیشتر می باشد در نتیجه بازدهی شین ها توسط رنگ آمیزی تا حـدودی افزایـش می یابـد از طرفی با رنگ آمیزی نمودن می توان فازهای مختلف را مشخص نمود.

 

بررسی عملکرد کلید قدرت در مدارات مختلف : کلید قدرت وظیفه قطع و وصل قسمـت های مختلف شبکه فشار قوی را در شرایط عادی و چه در موقع بروز خطا و اتصال کوتاه  به عهــده دارد .

  
نویسنده : مهندس شهامتی ; ساعت ۱٢:۱٧ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱٩ اردیبهشت ۱۳٩٠
تگ ها : باسبار ، شین ، شمش